भारतले बाँध खोल्न नमाने पछी कोशीब्यारेजमा बम हान्न आग्रह

एकदशक लगाएर सन् १९६२ मा भारतको कोलकातास्थित जोसेफ एण्ड कम्पनी लिमीटेडले कोशी ब्यारेज निर्माण गरेको हो । सन् १९९० यता कोशीमा पानीको बहाब ५ लाखभन्दा कमै रहेको तथ्यांकले देखाउँछ, तर २ लाख क्यूसेकको हाराहारीमा पानीको बहाब रहेकै अवस्थामा ०६५ सालमा कोशीको पूर्वी तटबन्ध भत्किएको थियो ।

नेपाल र भारतका तत्कालीन राज्यप्रमुखहरु राजा महेन्द्र र भारतका प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरुले कोशी ब्यारेजको सामूहिक उद्घाटन गरेका थिए। कोशी सम्झौता अनुसार कोशीब्यारेजको रेखदेख, नियन्त्रण, मर्मतसम्भार सहितका सम्पूर्ण जिम्मेवारी भारतको बिहार सरकार अन्तरगत रहेको छ।

ब्यारेज सन् १९६४ देखि पूर्ण रुपमा प्रयोगमा आएको थियो । कोशी ब्यारेज भारतीय सीमादेखि एककिलोमिटर भित्र(नेपालतर्फ) पर्छ। उक्त बाँधका कारण स्थानीय नागरिकहरुले हरेक साल कस्टकर जीवन गुजार्नु परेको छ।

सुनसरीतर्फ २८ र सप्तरीतर्फ २८ गरी कुल ५६ वटा स्पातको ढोका रहेका कोशी ब्यारेजसँग निर्माणपछिको सुरुवातीकालमा ९ लाख ५० हजार क्यूूसेक प्रतिसेकेण्ड दरको पानी थेग्नसक्ने क्षमता थियो । यसको लम्बाई एकहजार १ सय ४९ मिटर रहेको छ ।

समग्रमा कोशी र कोशीको पानीतर्फ कर्के नजर लगाएको भारतसँग तल पर्न ५५ वर्षअघि गरिएको सम्झौताको पुनरावलोकन नभएसम्म कोशीको कहर र त्रास कम हुने अवस्था छैन ।

नेपाल र भारत बीच भएका विभिन्न समयका सन्धिहरुले देशका नागरिकहरुलाई हरसमय असुरक्षित बनाई रहेको छ। नेपाललाइ असर पारिरहने पुराना सन्धि सम्झौताहरुलाइ पुनरावलोकन गर्न देशका प्रमुख नेतृत्व चुकिरहेका छन्। यिनै सन्धि र सम्झौताहरुको बिरोधमा जनयुद्द गरेको माओवादी पनि सन्धि पुनरावलोकन गर्ने मुद्दा हराएर, बरु पटक पटक देशलाई घात हुने नयाँ सन्धिहरुमा सहभागी भएको छ।

यिनै भारतका सम्पूर्ण पुराना सन्धि सम्झौताहरुलाई खारेजी गर्नुपर्छ भन्दै तिब्र बिरोध गर्दै संघर्ष गरिरहेको विप्लवको पार्टी नेकपालाई यस अर्थमा पनि बम हान्न आग्रह गरिएको धेरैको भावार्थ रहेको छ।